مرتضى راوندى

348

تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي )

مجلهء كاوه ( دورهء جديد ) : « روز اول جمادى الاول ( 1338 ه . ق ) نخستين شمارهء دورهء جديد كاوه منتشر شد . در اين هنگام جنگ پايان يافته بود و روزنامهء كاوه نيز به قول خود ، دورهء جنگى خود را خاتمه يافته مىدانست . اين بود كه در اين نوبت به كلى از سياست صرفنظر كرد و اساس و خط مشى تازه‌يى در پيش‌گرفت كه نسبتى با كاوهء سابق نداشت و در واقع به صورت يك مجلهء علمى و ادبى درآمد كه مسلك و مقصدش بيشتر از هرچيز « ترويج تمدن اروپايى در ايران ، جهاد بر ضد تعصب ، خدمت به حفظ مليّت و وحدت ملى ايران ، مجاهدت در پاكيزگى و حفظ زبان و ادبيات فارسى از امراض و خطرهاى مستوليه بر آن و به قدر مقدور تقويت به آزادى داخلى و خارجى آن بود . » ( از مقالهء تقىزاده ) « نويسندگان كاوه ( قبول و ترويج بلا شرط و قيد تمدن اروپا و تسليم مطلق شدن به تمدن غرب و اخذ آداب و رسوم و تربيت و علوم و صنايع و زندگى و كلّ اوضاع فرنگستان را بدون هيچ استثناء ( جز از زبان ) و كنار گذاشتن هر نوع خودپسندى و ايرادات بيمعنى كه از معنى غلط وطنپرستى ناشى مىشود و آن را « وطنپرستى كاذب » مىتوان خواند و اهتمام بليغ در حفظ زبان و ادبيّات فارسى و ترقى و توسعه و تعميم آن و نشر علوم فرنگ و اقبال عمومى به تأسيس مدارس و تعميم تعليم و صرف تمام منابع قواى مادى و معنوى ، از اوقات و ثلث و وصيت تا مال امام و احسان و خيرات از يك‌طرف ، و تشويق واعظين و علما و سياسيون و جرايد و انجمنها و غيره از طرف ديگر ؛ در اين خط كار ، تا جايى كه مجلس شوراى ملّى به‌جاى سالى ده روز روضه‌خوانى در بهارستان ، سالى يك ماه مجلس درس « اكابر شبانه » ترتيب دهد - توصيه مىكردند و شعار آنان بطور خلاصه اين بود كه ايران بايد ظاهرا و باطنا ، جسما و روحا در مسير تمدن جديد قرار گيرد . » « 1 » در اين دوره كه از جمادى الاول ( 1338 ه . ق ) تا ربيع الثانى 1340 دوام يافت ، اهّم مندرجات كاوه عبارت بود از يك سلسله مقالات به امضاى « محصل » راجع به احوال مشاهير شعراى قديم ايران ، مقاله‌يى به قلم « كريستن سن » دانماركى راجع به شعر پهلوى و شعر قديم فارسى ، بحث راجع به تطور زبان فارسى در قرن اخير ، مقالاتى راجع به مزدك ، مناظره شب و روز ، مقايسه طرز تحقيق مشرقيان و مغربيان ، فقه اللغة غربى و شرقى ، چهار دورهء زبان فارسى بعد از ظهور اسلام ، محك ذائقه راجع به اشعار پسنديدهء

--> ( 1 ) . تقىزاده ، چهل سال بعد طى نطقى اين نظريات افراطى را تعديل كرد .